Sổ tạm quản ATA Carnet – "Hộ chiếu cho hàng hóa" giúp doanh nghiệp mang hàng ra nước ngoài không phải nộp thuế tại nước đến

Chỉ với một cuốn sổ duy nhất, doanh nghiệp có thể mang hàng đi trưng bày, chào hàng hay phục vụ công việc tại hơn 80 quốc gia rồi mang về mà không phải nộp thuế nhập khẩu hay đặt cọc tiền thuế tại nước đến. Dưới đây là hướng dẫn đầy đủ từ A đến Z về cấp Sổ tạm quản (ATA Carnet) tại Việt Nam.

1Sổ tạm quản (ATA Carnet) là gì?

Sổ tạm quản (ATA Carnet) giống như một "hộ chiếu cho hàng hóa". Sổ cho phép doanh nghiệp mang hàng ra nước ngoài trong một thời gian – để trưng bày, giới thiệu hoặc sử dụng – rồi mang nguyên hàng đó về mà không phải nộp thuế nhập khẩu hay đặt cọc tiền thuế ở nước đến. Thay vì làm thủ tục hải quan và đặt cọc riêng ở từng nước, doanh nghiệp chỉ cần dùng một cuốn Sổ ATA cho cả hành trình.

Sổ ATA dùng cho 3 nhóm hàng hóa chính

Trên thế giới, hệ thống ATA áp dụng cho ba nhóm hàng hóa chính theo Công ước Istanbul:

• Hàng tham gia sự kiện: hàng để trưng bày, giới thiệu tại hội chợ, triển lãm, sự kiện hoặc tương tự.
• Hàng mẫu thương mại: hàng mẫu mang đi chào hàng, giới thiệu sản phẩm.
• Thiết bị nghề nghiệp: máy móc, thiết bị, dụng cụ phục vụ công việc – ví dụ thiết bị quay phim, thiết bị biểu diễn, thiết bị đo lường, dụng cụ kỹ thuật.

Lợi ích khi dùng Sổ ATA

• Không phải nộp thuế nhập khẩu và không phải đặt cọc tiền thuế tại nước đến.
• Dùng một chứng từ duy nhất cho nhiều nước trong cùng một hành trình.
• Thủ tục tại hải quan nhanh và thuận tiện hơn.
• Tiết kiệm thời gian và chi phí so với việc làm thủ tục riêng ở từng nước.

2Những thuật ngữ cần biết

Trước khi bắt đầu, doanh nghiệp nên nắm một số thuật ngữ sau:

3Doanh nghiệp có dùng được Sổ ATA không?

Hàng hóa phù hợp

Sổ ATA phù hợp với hàng mang đi rồi mang về nguyên trạng, không bị thay đổi, không bị tiêu thụ và không nhằm để bán tại nước đến. Riêng tại Việt Nam, do mới chỉ tham gia hạng mục sự kiện, hàng phải là hàng phục vụ hội chợ, triển lãm, sự kiện; chưa áp dụng cho hàng mẫu thương mại và thiết bị nghề nghiệp.

Quốc gia áp dụng

Sổ ATA được chấp nhận tại hơn 80 quốc gia và vùng lãnh thổ là thành viên của hệ thống ATA, bao gồm hầu hết các thị trường lớn như Liên minh châu Âu, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Vương quốc Anh và nhiều nước khác. Trước khi đi, doanh nghiệp nên hỏi VCCI để xác nhận nước đến có chấp nhận Sổ ATA cho loại hàng của mình hay không.

Thời hạn

Sổ ATA có thời hạn 12 tháng kể từ ngày cấp. Hàng phải được mang về (tái nhập hoặc tái xuất) trong thời hạn này.

4Chuẩn bị trước khi nộp hồ sơ

4.1. Nộp hồ sơ ở đâu?

Hiện tại, bộ hồ sơ chỉ nộp tại một điểm: Ban Pháp chế – tại trụ sở chính của VCCI ở số 9 Đào Duy Anh, Hà Nội.

4.2. Giấy tờ cần chuẩn bị

Doanh nghiệp chuẩn bị một bộ hồ sơ gồm các giấy tờ sau:

4.3. Tiền bảo đảm

Trước khi được cấp Sổ, doanh nghiệp phải thực hiện khoản bảo đảm cho VCCI. Đây là khoản dự phòng để bảo đảm tiền thuế trong trường hợp hàng không được mang về đúng quy định; doanh nghiệp sẽ được nhận lại khi hoàn thành đúng quy định (xem Phần 7).

• Mức bảo đảm: bằng 110% tổng số tiền thuế nhập khẩu và các khoản thuế khác cao nhất của một trong các nước mà hàng đi qua.
• Hình thức: nộp tiền cho VCCI hoặc nộp thư bảo lãnh do ngân hàng phát hành.
• Hàng đặc thù: với hàng trị giá lớn, đơn chiếc, độc bản hoặc khó xác định giá (tác phẩm nghệ thuật, đá quý, kim loại quý, thiết bị chuyên dụng, mẫu nguyên bản), VCCI có thể yêu cầu thẩm định giá. Chi phí thẩm định giá do doanh nghiệp chịu.

4.4. Phí cấp Sổ

Phí cấp Sổ ATA thực hiện theo mức thu của Bộ Tài chính:

5Quy trình đăng ký theo từng bước

1. Đăng ký mẫu chữ ký và con dấu (chỉ làm lần đầu)Nếu là lần đầu đề nghị cấp Sổ ATA, doanh nghiệp nộp Mẫu 01/ĐK để đăng ký người có thẩm quyền ký đơn và mẫu con dấu. Những lần sau không phải làm lại (trừ khi có thay đổi).
2. Khai và chuẩn bị hồ sơĐiền Đơn đề nghị (Mẫu 02/ĐĐN) và khai Sổ ATA, đặc biệt là Danh mục tổng quát (kê đầy đủ từng món: mô tả, số lượng, trọng lượng, trị giá, nước xuất xứ). Chuẩn bị các giấy tờ theo Phần 4.2.
3. Nộp hồ sơ tại điểm cấpNộp trực tiếp hoặc qua đường bưu chính tại Ban Pháp chế (Hà Nội). Cán bộ tiếp nhận sẽ tư vấn và kiểm tra hồ sơ ban đầu.
4. Nộp phí và thực hiện khoản bảo đảmNộp phí cấp Sổ (Mẫu 05/NPCS) và thực hiện khoản bảo đảm bằng tiền (Mẫu 04/NTBĐ) hoặc thư bảo lãnh ngân hàng. Sổ chỉ được cấp sau khi đã nộp đủ phí và hoàn thành bảo đảm.
5. VCCI thẩm định hồ sơVCCI kiểm tra, đối chiếu hồ sơ và xác định mức bảo đảm. Với hàng đặc thù có thể yêu cầu thẩm định giá (không tính vào thời gian xử lý). Nếu cần làm rõ hoặc bổ sung, VCCI sẽ thông báo.
6. Nhận SổKhi hồ sơ đầy đủ và hợp lệ, VCCI cấp Sổ và trả cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp kiểm tra lại thông tin trên Sổ trước khi mang đi.

6Sử dụng Sổ khi qua cửa khẩu hải quan

Sổ ATA chỉ phát huy tác dụng nếu được hải quan ghi và đóng dấu đầy đủ tại mỗi chặng. Doanh nghiệp cần đặc biệt chú ý phần này, vì đây là bằng chứng để được giải chấp tiền bảo đảm sau này.

• Luôn xuất trình hàng cùng với Sổ cho hải quan trước khi hàng rời khỏi cửa khẩu – cả khi đi và khi về.
• Mỗi lần qua cửa khẩu, đề nghị cán bộ hải quan ghi và đóng dấu vào đúng tờ phiếu và giữ lại cuống tương ứng.
• Kiểm tra để bảo đảm thông tin trên các phiếu khớp nhau và khớp với Danh mục tổng quát.

Một hành trình tạm xuất – tái nhập điển hình (không quá cảnh) có 4 mốc cần đóng dấu:

7Trả Sổ và lấy lại tiền bảo đảm

Trả Sổ

Sau khi sử dụng xong, doanh nghiệp trả lại Sổ cho VCCI (kèm đầy đủ các cuống, phiếu còn lại). Nên trả Sổ càng sớm càng tốt để được giải chấp tiền bảo đảm sớm.

Điều kiện để được giải chấp (trả lại) tiền bảo đảm

• Đã trả Sổ cho VCCI;
• Có dấu xác nhận của hải quan chứng minh hàng đã tái xuất, tái nhập đúng hạn;
• Không vi phạm điều kiện sử dụng Sổ;
• Không còn yêu cầu, khiếu nại đang giải quyết và không còn khoản nào phải nộp.

Thời gian giải chấp

Khi đã đủ các điều kiện trên, VCCI giải chấp khoản bảo đảm trong 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ trả Sổ. Trường hợp Sổ bị mất, rách nát hoặc thiếu thông tin xác nhận của cơ quan hải quan, khoản bảo đảm chỉ được giải chấp sau 21 tháng kể từ ngày Sổ hết hạn – vì vậy hãy giữ Sổ cẩn thận.

8Mẹo tránh các lỗi thường gặp

1. Khai Danh mục tổng quát thật kỹ: kê đầy đủ, chính xác từng món (mô tả, số lượng, trọng lượng, trị giá, xuất xứ). Sau khi Sổ đã cấp, không thể thêm hàng vào danh mục.
2. Khai trị giá đúng thực tế: trị giá quá thấp sẽ khiến khoản bảo đảm không đủ và gây rủi ro khi phát sinh thuế ở nước ngoài.
3. Đừng quên xin đóng dấu hải quan ở MỌI chặng: thiếu một dấu (lúc đi hoặc lúc về) là nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến bị truy thu thuế.
4. Trình hàng và Sổ cho hải quan trước khi hàng rời cửa khẩu: nếu hàng đã đi rồi mới làm thủ tục thì không kịp.
5. Mang hàng về đúng hạn: hàng phải tái xuất, tái nhập trong thời hạn 12 tháng và trong hạn của Sổ.
6. Giữ Sổ cẩn thận: mất hoặc hỏng Sổ sẽ làm việc giải chấp tiền bảo đảm bị chậm đến 21 tháng.
7. Kiểm tra hiệu lực thư bảo lãnh: nên còn hiệu lực đủ dài để bao trùm cả thời gian có thể phát sinh nghĩa vụ (tối đa 33 tháng kể từ ngày cấp Sổ).
8. Hỏi trước về nước đến: một số nước hoặc loại hàng có quy định riêng; hãy hỏi VCCI trước khi đi.
9. Trả Sổ sớm sau khi dùng xong: trả Sổ càng sớm thì càng sớm nhận lại tiền bảo đảm.

Nguồn: Ban Pháp chế – Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI)